سلام برچی نیوز | نافرمانی مدنی آزمونی بزرگ در برابر حکومت
  • انتشار: ۱۳ دلو ۱۳۹۵
  • ساعت: ۹:۲۵ ق.ظ
  • سرویس: x تیتر دو
  • کدخبر: 824
  • لینک کوتاه: http://www.barchinews.com/?p=824

نافرمانی مدنی آزمونی بزرگ در برابر حکومت

نافرمانی مدنی یکی از ابزارهای اصلاح طلبانه شهروندان به منظور عادلانه تر کردن اجراات حکومت است. از نافرمانی مدنی به عنوان فراخوان، خطاب به امیدوارترین جانها و روح های یک ملت نیز تعبیر شده است و آنرا از جنس گفتگو و آشتی و نه از جنس قهر و نفرت دانسته اند. با توجه به اهمیت و نو بودن موضوع، ضرورت دارد که با آشنایی بیشتر در مورد آن، مانع از خلط مفاهیم شده و چیستی آن را به بررسی بگیریم:

نافرمانی مدنی یکی از ابزارهای اصلاح طلبانه شهروندان به منظور عادلانه تر کردن اجراات حکومت است. از نافرمانی مدنی به عنوان فراخوان، خطاب به امیدوارترین جانها و روح های یک ملت نیز تعبیر شده است و آنرا از جنس گفتگو و آشتی و نه از جنس قهر و نفرت دانسته اند. با توجه به اهمیت و نو بودن موضوع، ضرورت دارد که با آشنایی بیشتر در مورد آن، مانع از خلط مفاهیم شده و چیستی آن را به بررسی بگیریم:

کلید واژگان: نافرمانی مدنی، جنبش روشنایی، تبعیض سیستماتیک، نظم قانون اساسی

جنبش روشنایی در افغانستان بعد از نتیجه بخش نبودن حرکت های مدنی؛ برای عبور لین برق ۵۰۰ کیلوولت، کشور ترکمنستان در این اواخر به نافرمانی مدنی متوسل شده است. این نافرمانی در مقابل لجاجت حکومت افغانستان مبنی بر عبور لین برق یاد شده از مسیر سالنگ، با وجود که حمایت هواداران این جنبش را با خود داشته است اما انتقادهای را نیز درپی داشته است. این انتقاد ها به سه طیف قابل دسته بندی می باشد. طیف نخست این انتقادها از سوی کسانی است که مخالف دادخواهی جنبش روشنایی هستند و به هدف مخالفت محض برای کمرنگ جلوه دادن نافرمانی مدنی از هر ابرازی استفاده می نمایند. طیف دوم کسانی است که مخالف دادخواهی جنبش روشنایی نبوده اما شیوه نافرمانی مدنی را عبور از حرکت های مدنی دانسته و سرانجام آن را سقوط در منازعه خشونت بار میدانند و هنوز هم خواهان راه اندازی اعتراضات مدنی هستند و طیف سوم کسانی است که بین حرکت های خشونت بار و نافرمانی مدنی تفکیک قائل نشده اند و نافرمانی مدنی را مخالفت محض با کارکردهای نظام میدانند و همواره تلاش کرده اند سران جنبش روشنایی را اجیر شدگان کشورهای خارجی برای برهم زدن وحدت ملی قلمداد کنند. اما واقعا هدف از نافرمانی مدنی که جنبش روشنایی آن را عنوان می نماید چیست و سابقه این حرکت به کجا برمیگردد؟

نافرمانی مدنی برای اولین بار از سوی هنری دیوید ثرو در مقاله ی به همین نام در آمریکای قرن ۱۹ مطرح شده است سپس در آمریکا،اروپا، هند و سایر نقاط دنیا گاها تجربه شده و بعضا موفق هم شده است.

نا فرمانی مدنی بر خلاف تصور بعضی ها به معنی براندازی و فلج ساختن چرخه های حکومت نیست بلکه ابزار فشار است بالای حکومت تا اینکه دست از عملکردهای غیر عادلانه برداشته به راه درست قدم بردارد. نافرمانی مدنی به کسب قدرت نمی اندیشد و برعکس اعمال قدرت را عادلانه تر می کند. نافرمانی مدنی بر خلاف انقلاب که متعلق به ناامید شدگان از ایجاد تغییر تحمیلی یا ارادی برای حذف دستگاه حکومت می اندیشد، فراخوان است خطاب به امیدوارترین وجدان های یک ملت که به اصلاح شرایط و تغییر رفتار حکومت اقدام کنند و در صورت عدم موفقیت حد اقل خردهای عدالتخواهانه خود را صیقل دهند و نا امید نشوند. بالاخره نافرمانی مدنی برای منافغ حکومت است با تائید رفتار عادلانه و همزمان با رد عملی اعمال ستمگرانه ی حکومت.

نا فرمانی مدنی آخرین وسیله فشار برای رسیدن به حقوق نقض شده از راه مبارزه مسالمت آمیز و بدون خشونت می باشد و هرگاه نافرمانی مدنی به شکست بانجامد به مفهوم مثمر نبودن دادخواهی از راه مدنی نیز هست . لذا نافرمانی مدنی آزمون بزرگ در مقابل حکومت ها بوده و حکومت ها مخیر است که با پذیرفته شدن خواست های دادخواهان تاکید به مدنیت خواهی می نماید یا این ذهنیت را نزد شهروندان فعال می سازد که برای احقاق حقوق خود دست به اعمال خشونت بار بزنند. اما این گزینه عدالت خواهی غیر خشونت بار چه زمانی قابل استفاده است؟ از منظر برخی دانشمندان ، روند نافرمانی مدنی اقدامی است که شهروندان با اتکاء بر ابزار مسالمت آمیز در راستای سرپیچی علنی و اعلام شده از فرامینی که به نام هنجار و یا آموزه ای مافوق صادر شده ولی به نظر نا مشروع میآید در مقابل قانون، حکم یا فرمانی مقتدرانه صورت می دهد. راولز برای موجه بودن نافرمانی مدنی سه پیش شرط ذیل را قائل می شود:

اول: “اینکه نافرمانی مدنی باید در مقابله با مواردی از بی عدالتی آشکار صورت پذیرد” از دید جنبش روشنایی و اکثر آگاهان امور، عبور لین برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان از مسیر سالنگ که قبلا به لحاظ جغرافیای و اقتصادی توسط یک شرکت معتبر آلمانی (فشنر) از مسیر ولایات بامیان- میدان وردک مناسب دانسته شده است، بی عدالتی آشکار و نشاندهنده تبعیض سیستماتیک علیه مردم مناطق مرکزی که عمدتا هزاره نشین هستند، به حساب می آید. وقتی از واژه تبعیض سیستماتیک صحبت به میان می آید به این مفهوم است که مناطق یاده از جمله محروم ترین جغرافیای کشور است که تاکنون یک پروژه ملی در این مناطق اجرا نشده است و تخصیص بودیجه سالانه به این مناطق گویای اثبات این واقعیت هست و همواره تلاش شده به صورت نظام مند این مناطق به لحاظ این که عمدا اتنیک خاص در این جغرافیا زندگی دارند محروم نگهداشته شوند.

دوم : قبل از نافرمانی مدنی “همه امکانات قانونی دیگر که شانس پیروزی دارد قبلا به کار گرفته شده باشد” جنبش روشنایی برای دست یافتن به خواست خود تاکنون تجمعات بزرگی را به شیوه های گوناگون در داخل و خارج از کشور برگزار نموده است؛ ولی حکومت هیچ گاه توجه جدی برای حل این معضل نکرد. و جنبش روشنایی هیچگاهی برای دست یافتن به داعیه ی خود به خشونت متوسل نشد. اما سرانجام مسالمت آمیز ترین تظاهرات با انتحار و گلوله پاسخ داده شد و به تعداد ۸۶ تن معترضین به شهادت رسید و بیش از ۴۰۰ تن را مجروح ساخت. اگرچه گروه بنام داعش مسئولیت این حمله را به دوش گرفت ولی از نظر جنبش روشنایی حکومت متهم به دست داشتن به این حمله بوده است و حد اقل سهل انگاری نیروهای امنیتی واضح و مشخص بوده و متاسفانه تاکنون حکومت از خود رفع اتهام ننمود. جنبش روشنایی در حالی به نافرمانی مدنی دست زد که دیگر فرصت اعتراض خیابانی را از دست داده است. در واقع نافرمانی مدنی انتخاب از میان اعتراضات به شکل مدنی و نافرمانی نبوده است بلکه نافرمانی مدنی تنها گزینه ی است که جنبش روشنایی برای دست یافتن به خواست های خویش از روی ناچاری به آن متوسل شده است.

سوم : “اینکه، اقدامات مربوط به نافرمانی مدنی نباید چنان ابعادی به خود گیرد که کارکرد نظم قانون اساسی را به مخاطره اندازد” تمام اعتراضات جنبش روشنایی نه تنها اینکه کارکرد و نظم قانون اساسی را به مشکل مواجه نساخته و نمی سازد بلکه همواره تاکید این جنبش مدنی از دولتمردان رعایت قانون اساسی است. جنبش روشنایی از حکومت میخواهد که عدالت، انکشاف متوازن، تساوی شهروندان در برابر قانون ، توزیع سیاسی قدرت و … که از اصول اساسی وتامین آن از جمله اهداف عمده قانون اساسی می باشد رعایت و عملی شود. عبور لین برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان از مسیر ولایات بامیان – میدان وردک که داعیه اصلی این جنبش است بر مبنای اصل انکشاف متوازن و تامین وحدت ملی می باشد. بنا هدف از نافرمانی مدنی جنبش روشنایی به مخاطره انداختن نظم ناشی از قانون اساسی نیست بلکه تقویت آن است.

نافرمانی مدنی جنبش روشنایی و نپرداختن بل برق و مالیات به حکومت یک ابزار فشار است بالای حکومت تا به خواست های این جنبش لبیک بگوید و حکومت میتواند با پذیرفتن خواست های این جنبش به نافرمانی مدنی خاتمه دهد. و منطق نپرداختن بل برق این است که شرکت برق برشنا مقصر اصلی مبنی بر انحراف مسیر لین برق می باشد و شهروندان به این نتیجه رسیده اند که این شرکت عملکرد ملی نداشته و علیه اتنیک مشخص تبعیض روا میدارند و همچنان این شرکت تا کنون در جمع آوری بهای برق مصرف شده ناکام بوده است وبار ها مسئولان این شرکت اذعان داشته اند که برخی مناطق و زورمندان عمدا بهای برق شان را نپرداخته اند ولی این شرکت با اضافه نویسی در بل های برق و بالا بردن بل برق توانسته اند به صورت ناعادلانه به کار برق رسانی خویش ادامه داده و مصارف برق زورمندان را از پول شهروندان مطیع قانون تامین نماید.

نگارنده: بازمیر احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *