سلام برچی نیوز | موانع دولت سازی در افغانستان!
  • انتشار: ۳۰ ثور ۱۳۹۶
  • ساعت: ۱۱:۴۹ ق.ظ
  • سرویس: x تیتر دو
  • کدخبر: 2870
  • لینک کوتاه: http://www.barchinews.com/?p=2870

موانع دولت سازی در افغانستان!

از بدو پیدایش جغرافیایی بنام افغانستان تاهنوز یک نظام و دولت کار آمد، روز آمد و مسول پدید نیامده است. جدا از گذشته های دور و تاریخی افغانستان اگر موضوع دولت سازی را از زمان سقوط نظام سلطنتی و آغار نظام جدید که داوود خان معمار آن بود، دنبال کنیم، در می یابیم که عوامل ذیل می تواند در ناکارامدی دولت ها در افغانستان نقش داشته باشند.

از بدو پیدایش جغرافیایی بنام افغانستان تاهنوز یک نظام و دولت کار آمد، روز آمد و مسول پدید نیامده است. جدا از گذشته های دور و تاریخی افغانستان اگر موضوع دولت سازی را از زمان سقوط نظام سلطنتی و آغار نظام جدید که داوود خان معمار آن بود، دنبال کنیم، در می یابیم که عوامل ذیل می تواند در ناکارامدی دولت ها در افغانستان نقش داشته باشند.

۱) “بحران هویت ملی ” یکی از عوامل است که دولت مدرن در افغانستان شکل نگیرد. هیچ دولتی در افغانستان نتوانسته است که آیینه تمام نمای همه اقوام افغانستان باشد. دلیل این امر این خواهد بود که همه ساکنان افغانستان از نظر حقیقی، حقوقی و روانی خود را افغان نمی دانند بلکه کلمه افغان را مساوی با واژه پشتون تلقی می کنند، لذا سردم داران سیاسی که از قوم پشتون در دولت و حکومت قرار دارند را همه اقوام افغانستان نماینده سیاسی خود نمی دانند. از این رو، دولت های افغانستان همیشه یک دولت قومی بوده و رنگ و روی ملی نداشته و ندارند.

۲) یکی از چالش های دیگر سر راه دولت سازی در افغانستان “نداشتن مشروعیت سیاسی” است. یگانه مکانیزم که دنیایی آمروز برای مشروعیت بخشیدن به دولت ها به آن اتکاء دارند، مراجعه به آرای مردم و انتخابات شفاف و سالم است، در حالیکه در افغانستان نه زمینه انتخابات شفاف وجود دارد و نه بخش تمامیت خواه کشور به انتخابات باور دارند. در طول دوره پسا طالبان، انتخابات در افغانستان بصورت شفاف و درست آن برگزار نگردید. آخرین انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان یکی از جنجالی ترین انتخابات ها در دنیا بود که با میانجیگری آمریکا بحران انتخابات افغانستان ظاهرا پایان یافته است ولی مشروعیت دولت همچنان زیر سوال می باشد.

۳) یکی دیگر از چالش های دولت سازی در افغانستان “عدم مشارکت سیاسی” تمام اقوام افغانستان در حکومت و قدرت می باشد. در همیشه تاریخ افغانستان یک بخش از جامعه قدرت و دولت را در اختیار داشته و این روند همچنان به قوت خود باقی است. تاهنوز حضور گروه های زیاد قومی و سیاسی در حکومت و دولت افغانستان کم رنگ می باشد. حتی نخبگان سیاسی یک گروه خاص قومی در افغانستان در حکومت کنونی نیز بشدت مانع مشارکت سایر اقوام افغانستان در دولت می باشند.

۴) دخالت های قدرت های خارجی یکی از دلایل دیگر است که مانع شکل گیری دولت مسئول در افغانستان می باشد. فراموش نکنیم دخالت کشورهای منطقه و قدرت های بین المللی عامل درجه دو در بحران دولت سازی در افغانستان می باشد. عامل اصلی و درجه یک انفعال سیاسی نیروهای سیاسی داخل کشور می هستند که زمینه فعالیت های قدرت های خارجی را فراهم نموده اند. رقابت های منفی مدعایان قدرت در کابل باعث شده است که پای کشورهای های منطقه به افغانستان کشیده شود.

۵) نبود اقتصاد ملی یکی دیگر از چالش های است که پروسه دولت سازی را در افغانستان ناکام کرده است. دولت بدون منابع اقتصادی یک پدیده پایدار و با ثبات نیست، اصولا دولت بدون در آمد های اقتصادی که دخل و خرج خود را سامان بدهد، دولت نیست بلکه سایه یک نظام ناکام می باشد. همین نبود منابع و در آمد های اقتصادی در کشور باعث شده است که دولت ها همیشه به قدرت های بین المللی وابسته باشد. لذا طول عمر دولت ها در افغانستان همیشه به دوام کمک های اقتصادی قدرت های خارجی وابستگی دارد.

۶) چالش دیگر دولت سازی در افغانستان، معیوب بودن ساختار تمرکز گرای دولت افغانستان می باشد لذا نوع نظام افغانستان ایراد دارد. روند دولت سازی در افغانستان در بستر ساختار فعلی همیشه همراه با بحران و نارسائی بوده است . بدیل این نظام ناکام می تواند نظام فدرالی و نظام پارلمانی باشد. ولی متاسفانه فرهنگ مسلط سیاسی در افغانستان فرصت گفتمان و تغییر نظام به این زودی نخواهد داد.

۷) نبود احزاب سیاسی مدرن یکی دیگر از چالش های است که روند دولت سازی را در افغانستان دچار مشکل کرده است. احزاب سیاسی در افغانستان همه سنتی و در حوزه جغرافیایی قومی پایه گذاری شده است.

البته عوامل عدیده دیگر هم هستند که دولت سازی را در افغانستان دچار بحران نموده اند که این مقال مجال بحث آنرا ندارد.

در پایان:

الف :تعریف دولت از نظر فلاسفه قدیم: دولت نهاد است که باعث همبستگی سایر نهادها در یک جامعه می‌شود.

ب: فلاسفه جدید: دولت براساس یک قرار داد اجتماعی بوجود می آید .

ج: کمونیست معتقدند که دولت نتیجه مبارزه طبقاتی بین نیروهای متضاد یک جامعه است.

د: دولت از نظر اسلام! دولت و حکومت بستر عمل کرد حاکم اسلامی است که از سوی خداوند مشروعیت یافته و وظیفه آن حفظ ارزش های اسلامی می باشد.

نکته: تقدم دولت سازی بر ملت سازی و یا بالعکس و تنیدگی این دو پدیده همیشه بین دانشمندن این حوزه مورد بحث بوده است، آمریکا یکی از کشور های است که ساخت دولت بر ملت تقدم دارد.

عزیز جعفری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *