• انتشار: ۲۰ سنبله ۱۳۹۷
  • ساعت: ۱:۳۲ ب.ظ
  • سرویس: تیتر 2
  • کدخبر: 20605
  • لینک کوتاه: http://www.barchinews.com/?p=20605

جان کری: غنی برنده بود؛ اما عبدالله با تهدیدهای جدی در مقابل آن ایستاد شد

“ما به یک مرحله حساس مذاکرات نزدیک می شدیم که در یک حرکت حیرت انگیز، غنی به ایدهء تشکیل یک حکومت ائتلافی پرداخت. من همیشه حدس می زدم که وی از محبوبیت این ایده آگاهی داشت. بعد، من به طرف غنی نگاه کردم،‌ دستم را بر شانه اش گذاشتم و گفتم: اشرف، تو رئیس جمهور خواهی بود. عبدالله با تو در تطبیق یک اجندای مشترک کمک خواهد کرد. اما تو باید در انتقال واقعی قدرت به او راضی باشی و به او فرصت حکومتداری مشترک را بدهی، زیرا این کار به نفع کشور است.”

((Every Day is Extra یا به فارسی و به شکل مفهومی آنرا (هر روزی غنیمت است) میتوان ترجمه کرد، عنوان کتاب خاطرات جان کری، وزیر پیشین خارجه ایالات متحده امریکا است که هفته گذشته منتشر شد.

در نخستین صفحه این کتاب، کری ۷۴ ساله دلیل گزینش عنوان کتابش را توضیح داده است. کری جوان از جبهات جنگ ویتنام (۱۹۵۵-۱۹۷۵) زنده بیرون شد و از همان زمان فکر می‌کند که هر روز زندگی‌اش، غنیمت بوده است.

او شرح گسترده‌یی از زمان جوانی‌اش به ویژه از چهارسال خدمت سربازی‌اش (۱۹۶۶-۱۹۷۰) که چهار ماه آن را در جنگ ویتنام بود، ارائه کرده است. پس از سربازی، کری برای ۲۸ سال به حیث سناتور ایالت ماساچوست در کنگره امریکا ایفای وظیفه کرد، در سال ۲۰۰۴ نامزد حزب دموکرات انتخابات ریاست جمهوری شد که آن را به جورج بوش از حزب جمهوری‌خواه باخت،‌ و از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ به حیث وزیر خارجه امریکا ایفای وظیفه کرد.

به نقل از صدای امریکا، در میان افغان‌ها، جان کری بیشتر به صفت طراح حکومت وحدت ملی شهرت دارد. کری اما در کتاب خاطرات خویش کمتر و به گونه فشرده به مسایل افغانستان پرداخته و هیچ رمز و راز تازه‌یی را برملا نکرده است.

ماجرای میانجیگری یا مداخله جان کری در انتخابات افغانستان به سال ۲۰۰۹ بر می‌گردد. در آن زمان حامد کرزی فکر می کرد که ریچارد هولبروک، نماینده ویژه امریکا برای افغانستان و پاکستان و کارل ایکنبری سفیر وقت امریکا در افغانستان، در پی برکناری او از اریکه قدرت بودند. در پی ادعاهای تقلب گسترده در آرا، عبدالله عبدالله، رقیب اصلی حامد کرزی، نتایج انتخابات را رد کرد و طرفداران قدرتمند او تهدید به اعلان حکومت موازی کردند. از آنجا که اعتماد در روابط میان کرزی، ایکنبری و هولبروک وجود نداشت، سناتور کری در نقش یک دیپلمات با کرزی وارد مذاکره شد و پس از چندین دور گفت و گوهای همه جانبه،‌ بلاخره کرزی را به رفتن به دور دوم آرا قانع ساخت. عبدالله عبدالله اما از دور دوم پا بیرون کشید و به این ترتیب کرزی برنده انتخابات اعلام شد.

کری در مورد دیدارش با کرزی نگاشته است: ”یکبار کرزی چشم در چشمم دوخت و گفت، «جان من نمی توانم که ۲۵۰ هزار رای پشتون‌ها را باطل کنم. من زنده نخواهم ماند.» او از اطاق بیرون شد تا به تلفن جواب بدهد، اما من فکر کردم که او می خواست حرف‌هایش طنینی برجا بگذارد و خودش را برای حربه بعدی آماده کند. رویم‌ را به طرف معاون سفیر ما، فرنک ریکاردونی، که یک کارمند فوق العاده وزارت خارجه و از مدفورد ماساچوست بود،‌ کردم. او رک و راست صحبت می کرد. «فرنک، آیا واقعاً ۲۵۰ هزار آرای پشتون ها باطل شده است؟» فرنک تبسم نموده جواب داد «نه، بیشتر مثل ۲۵ رای پشتون است که هرکدام آنها ۱۰۰۰۰ برگه انداخته است“».

انتخابات ۲۰۱۴؛

دور نخست انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سال ۲۰۱۴ فارغ از انتقادهای گسترده اجرا شد و از میان هشت نامزد، دو تن – اشرف غنی و عبدالله عبدالله – به دور دوم راه یافتند. آن دور اما به جنجالی‌ترین انتخابات افغانستان مبدل گردید که پای جان کری، وزیر خارجه امریکا، را برای مدیریت آن به کابل کشانید.

کری نگاشته است که برای امریکا هم عبدالله عبدالله و هم اشرف غنی بهتر از کرزی بود، اما امریکا از هیچ یک از دو نامزد حمایت نمی‌کرد.

کری در مورد اشرف غنی نگاشته است: “غنی یک پشتون ناسیونالیست طرفدار غرب بود که از زبانش اصطلاحات تکنوکراتیک می بارید. در حالی که بیشتر کارش را در بانک جهانی در امریکا کرده بود، غنی در پیوستن با سیاسیون محلی مشکل داشت. او مغز عالی داشت اما سیاستمدار کم تجربه‌یی بود. بعضی اوقات او در واکنش مایل به افراط می‌شد. او همچنان یک مرد شدیداً منحصر به خودش بود و به مدیریت کوچک تمایل داشت که همیشه به نفع‌اش تمام نمی شد.”

جان کری نگاشته است: “اما عبدالله عبدالله شخص آرام، مؤقر و نرم زبان بود. او دیدگاه تکنوکراتیک غنی را نداشت، اما همیشه از اوضاع درک خوبی داشت. او در ساخت ائتلاف مهارت داشت و می‌دانست که چگونه در عقب صحنه کار کند. او یک سیاستمدار خوبی بود.”

هر یکی از این دو نامزد، به گفته کری، به مراتب بهتر از حامد کرزی بود. روابط کرزی با امریکا، به ویژه در سال های ۲۰۱۳-۲۰۱۴، به شدت به تیره‌گی گرائیده بود و کرزی از امضای توافقنامه امنیتی و دفاعی با امریکا، ابا ورزید.

مشکل اساسی اما این بود که دور دوم انتخابات به یک افتضاح تمام عیار مبدل شده بود.

جان کری نگاشته است: “به فکر ما، هر طوری که نتایج را آزمایش کرد، غنی برنده بود. اما اتهامات تقلب و بی نظمی ها بر چیزی که می‌شد آنرا یک لحظه کامیابی برای مردم افغان نامید، بر فضای سیاسی افغانستان سایه افگنده بود.”

با آن که اشرف غنی، دست کم از دید مقام های امریکایی و بر اساس شمارش آرا، برنده انتخابات بود، اما حامیان قدرتمند عبدالله عبدالله با تهدیدهای جدی در مقابل آن ایستاده شدند.

کری نگاشته است “در جولای، یکی از حامیان کلیدی عبدالله تهدید به ایجاد حکومت موازی در دوازده تا چهارده ولایت نمود.” این حامی کلیدی عبدالله، والی پیشین بلخ عطا محمد نور بود که حالا منتقد و مخالف عبدالله است.

دیپلمات‌های امریکایی در آن زمان به جان کری گفتند که در صورت اعلام اشرف غنی به حیث برنده انتخابات، جنگ های داخلی در افغانستان شعله ور شده و نظام نوپای این کشور از درون متلاشی خواهد شد.

کری نگاشته است: “سفیر ما در کابل استدلال می ورزید که خطر کودتا واقعی است.”

طرح غنی یا کری؟

افزایش جنجال‌ها در دور دوم انتخابات و تهدیدهای حامیان عبدالله عبدالله، پای جان کری را برای بار دوم برای مدیریت بحران انتخاباتی افغانستان به کابل کشانید و او ساعت های طولانی را صرف چانه زنی ها و اندرز گویی با هر یک از نامزدان ریاست جمهوری نمود.

کری در کتاب خاطرات خویش طوری وانمود می‌سازد که او به جز از ترغیب عبدالله عبدالله و اشرف غنی به خویشتنداری و ایثارگری برای میهن، طرح مشخصی را برای حل بحران به وجود آمده از انتخابات در دست نداشت.

او نگاشته است: “ما به یک مرحله حساس مذاکرات نزدیک می شدیم که در یک حرکت حیرت انگیز، غنی به ایدهء تشکیل یک حکومت ائتلافی پرداخت. من همیشه حدس می زدم که وی از محبوبیت این ایده آگاهی داشت. بعد، من به طرف غنی نگاه کردم،‌ دستم را بر شانه اش گذاشتم و گفتم: اشرف، تو رئیس جمهور خواهی بود. عبدالله با تو در تطبیق یک اجندای مشترک کمک خواهد کرد. اما تو باید در انتقال واقعی قدرت به او راضی باشی و به او فرصت حکومتداری مشترک را بدهی، زیرا این کار به نفع کشور است.”

با این طرح، بلاخره بحران دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان پایان یافت و اشرف غنی و عبدالله عبدالله متن توافقنامه تشکیل حکومت وحدت ملی را امضا نمودند. در پای این توافقنامه، امضای یان کوبیش، فرستاده سرمنشی سازمان ملل برای افغانستان، و جیمز کنینگهم، سفیر وقت امریکا در کابل هم وجود دارد.

به این ترتیب، غنی رئیس جمهور و عبدالله عبدالله رئیس اجرایی حکومتی شدند که قدرت سیاسی در آن به صورت مساویانه تقسیم شده است – ساختاری که در قانون اساسی افغانستان تسجیل نیافته است.

حکومت وحدت ملی افغانستان،‌ با وجود مشکلات انبوه، برای حدود چهار سال دوام یافته است. با آن که برخی ها میانجی‌گری جان کری در انتخابات افغانستان را به شدت مورد انتقاد قرار می دهند، اما کری در آخر یاداشت‌هایش از افغانستان نوشته است که به آینده این کشور خوشبین است.

“افغانستان امروزی با آزمون های بزرگ اقتصادی و امنیتی روبرو است، اما شانس شناخته شدن به حیث یک کشور، نه فقط یک جنگ، را دارد. دیپلماسی که [افغانستان] را تا این حد آورد، ارزش اش را داشت.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *