سلام برچی نیوز | بازی دو سرباخت سعودی‌ ها در بحران قطع روابط با قطر
  • انتشار: ۱۶ جوزا ۱۳۹۶
  • ساعت: ۳:۲۹ ب.ظ
  • سرویس: دسته‌بندی نشده
  • کدخبر: 4600
  • لینک کوتاه: http://www.barchinews.com/?p=4600

بازی دو سرباخت سعودی‌ ها در بحران قطع روابط با قطر

سروری‌ خواهی عربستان در جهان عرب که در شرایط جدید به شکلی آشکار پدیدار شده، در آینده نزدیک با ظهور رقبای جدید مواجه خواهد شد. در حقیقت، زیاده‌ خواهی سعودی‌ ها می‌تواند زمینه‌ های نفرت افکار عمومی کشورهای عربی را از حاکمان ریاض به‌دنبال داشته باشد.

در یکی دو روز گذشته قطع روابط دیپلماتیک چهار کشور عربستان، بحرین، امارات و مصر با قطر، به مهم‌ترین سوژه رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است. علاوه بر این چهار کشور، دولت «عبدربه منصور هادی» رئیس‌جمهوری مستعفی و فراری یمن، دولت وفاق ملی لیبی و کشور مالدیو نیز به دومینوی قطع ارتباط دیپلماتیک با قطر اضافه شدند. این کشورها از دوحه در خواست کردند، که دیپلمات‌ های قطری طی ۴۸ ساعت خاک کشورهای‌شان را ترک کنند. همچنین، این کشورها کلیه سفرهای هوایی و دریایی خود را با قطر به حالت تعلیق در آوردند . آنها هر گونه ارتباط زمینی را هم قطع کرده و حتی در سطحی گسترده‌تر، تمامی‌رسانه‌ها و مراکز وابسته به دوحه را ممنوع از فعالیت کردند.

این حجم بی‌سابقه از تحریم و ضدیت با یک کشور عرب در منطقه غرب آسیا، رخدادی نادر می‌باشد و بر اساس شواهد، روند قطع روابط از سوی سعودی‌ها مدیریت می‌شود. همچنین، بیانیه کشور عربستان کاملا روشن‌گر این موضوع است که ریاض قصد دارد در مقام رهبر جهان عرب خود را معرفی نماید. مقامات سعودی، در بیانیه رسمی‌ خود قطر را به حمایت از «گروه‌های تروریستی» از جمله اخوان‌المسلمین متهم می‌کنند. آنها مدعی هستند که اقدام این کشور در قطع روابط با دوحه، برای حفاظت از خود در برابر «تروریسم و افراط‌گرایی» لازم است. در همین راستا، کشور عربستان همه ارتباطات زمینی، دریایی و هوایی با قطر را قطع می‌کند و «همه کشورهای برادر و دوست را دعوت به چنین کاری می‌کند.»

این بیانیه حاوی این پیام مهم است که عربستان در مقام برادر بزرگ‌تر و در جایگاه رهبر کشورهای عربی و اسلامی، اعلام موضع می‌کند و سوی دیگر این پیغام این است هر کسی که با ما نیست علیه ماست. در واقع، ریاض در حال حاضر دو هدف اساسی را به عنوان راهبرد خود در منطقه دنبال می‌کند. از یک سو، در پی ایجاد ائتلافی فراگیر بر علیه ایران است و از سوی دیگر، رهبری جهان عرب را از هر طریق ممکن می‌جوید. با عطف به این موضوع اکنون این مساله مطرح است که آیا عربستان در تحقق اهداف خود موفق خواهد شد؟ به عبارتی مساله این است که تا چه اندازه راهبرد مورد نظر حاکمان ریاض می‌تواند در عرصه عینی اجرایی شود. استدلال نوشتار حاضر آن است که قطع ارتباط عربستان و کشورهای متحدش با قطر نمی‌تواند اهداف استراتژیک این کشور را محقق کند و در نهایت بحران اخیر، به یک بازی دو سر باخت برای حاکمان ریاض تبدیل می‌شود. دلایل این امر را نیز می‌توان در قالب دو محور اساسی مطرح کرد:

۱- ایجاد انشقاق و گسست در میان اعراب

هر نتیجه‌ای که در جریان قطع مناسبات کشورهای عربی به رهبری عربستان با قطر حاصل شود، بدون تردید در نتیجه بحران اخیر زمینه شکاف در میان کشورهای عربی ایجاد شده است.  با توجه به مشکلات اقتصادی و مرزی که قطر در نتیجه تحریم‌های کشورهای عربی با آن مواجه شده می‌توان این امر را بسیار محتمل دانست که قطر به سمت ایجاد ائتلاف با کشوهایی همانند عراق، کویت، عمان، سوریه و حتی ایران برای مقابله با عربستان پیش خواهد رفت. این امر می‌تواند شکافی مبتنی بر ایجاد دوقطبی شدن را میان کشورهای عرب منطقه ایجاد کند و به‌ طور رسمی‌ شورای همکاری خلیج فارس را فاقد کارکرد کند. از این رو بحران اخیر، به هیچ عنوان نمی‌تواند در راستای منافع عربستان سعودی باشد؛ زیرا آن‌ها در شرایط کنونی بسیار امیدوار بودند که ائتلافی متحد از کشورهای عربی را در منطقه بر علیه ایران ایجاد کنند و وقوع این امر می‌تواند پایانی بر رویای ایجاد ائتلاف عربی- عبری باشد.

۲- ایجاد بحران مشروعیت سعودی‌ها در افکار عمومی جهان عرب

از سوی دیگر، ابعاد و جوانب مختلف بحران قطع روابط کشورهای عربی با قطر نشان می‌دهد که مسئله اصلی عربستان بیش از آن‌که مسئله ای عینی همانند اختلاف مواضع نسبت به اخوان‌المسلمین و روابط با ایران باشد، در ارتباط با مسئله حفظ هژمونی در میان کشورهای عربی است. در دهه‌های گذشته رهبران عربستان برای رهبری برجهان عرب رقبای بزرگی همچون، صدام حسین درعراق، معمر قذافی در لیبی و حسنی مبارک در مصر را پیش رو داشتند؛ اما تحولات خاورمیانه بعد از ۲۰۱۱ رسما تمامی‌ این رقبا را از میدان خارج کرده است و در شرایط جدید شاهد بوده‌ایم عربستان خود را در مقام رهبر جهان عرب معرفی می‌کند.

در این شرایط،  عربستان زمانی که مواضع حاکمان قطر را در ضدیت با سروری خود در جهان عرب دید، قماری بزرگ را آغاز کرد؛ قماری که یک سوی آن می‌تواند موجب از هم گسیختگی کشورهای عربی شود و سوی دیگر آن، تثبیت هژمونی عربستان بر جهان عرب باشد. در همین راستا، اخراج قطر از ائتلاف ضد تروریسم، خطاب کردن این کشور به عنوان حامی‌ رادیکالیسم و اعمال شدیدترین تحریم‌ها نتیجه سیاستی است که مبنای آن می‌تواند این پیام باشد: «هر کشور عربی که مواضعی مخالف ریاض را اتخاذ کند، با چنین مجازاتی مواجه خواهد شد. در نتیجه پذیرش هژمونی و نقش برادر بزرگی عربستان می‌تواند معقول‌ترین راه‌حل ممکن باشد.» اما سروری‌خواهی عربستان در جهان عرب که در شرایط جدید به شکلی آشکار پدیدار شده، در آینده نزدیک با ظهور رقبای جدید مواجه خواهد شد. در حقیقت، زیاده‌خواهی سعودی‌ها می‌تواند زمینه‌های نفرت افکار عمومی کشورهای عربی را از حاکمان ریاض به‌ دنبال داشته و مشروعیت منطقه‌ای آن‌ ها را به شدت کاهش دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *