• انتشار: ۱۳ دلو ۱۳۹۶
  • ساعت: ۱۰:۳۸ ق.ظ
  • سرویس: x تیتر دو
  • کدخبر: 11562
  • لینک کوتاه: http://www.barchinews.com/?p=11562

اسناد سخن می‌گویند/تذکره شاه امان الله خانِ پشتون به زبان فارسی نوشته شده است

جالب است بدانید که تا ۸۰ سال پیش تمام اسناد و مدارک دولتی و مطبوعاتی افغانستان، از جمله تذکره به زبان فارسی بوده است؛ حتّی نام «زبان فارسی» نیز به «لسان دری» تغییر پیدا نکرده بود.

جالب است بدانید که تا ۸۰ سال پیش تمام اسناد و مدارک دولتی و مطبوعاتی افغانستان، از جمله تذکره به زبان فارسی بوده است؛ حتّی نام «زبان فارسی» نیز به «لسان دری» تغییر پیدا نکرده بود.

تذکره خودِ مرحوم شاه امان الله خانِ پشتون به زبان فارسی نوشته شده است و کتاب مضمون دری مکتب دولت امان الله (امانیه)، نیز چنانکه در عکس می‌بینید، تحت نام « کتاب فارسی» چاپ و نشر می‌شده است. جالبتر این که پدر مطبوعات و مؤسس اولین روزنامه زبان فارسی در کابل، زنده یاد محمود طرزی و جمعی از برادران و خواهران پشتون بودند. بهترین کتاب زبان و ادبیات فارسی دری نیز نوشته استاد عبدالحی حبیبی از پشتون‌های قندهار است. از احمدشاه بابا ابدالی ( پایه گذار سلسله محمدزایی‌ها) نیز اشعار فارسی به جای مانده است و حتّی وصیتنامه خانوادگی او به زبان فارسی دری نوشته شده است و …

پس تعلّق زبان فارسی دری به برادران پشتون، کمتر از دیگران نبوده است.

بازهم جالب است بدانید که تاریخ ساخت دانشگاه کابل (۱۳۱۱شمسی) به نام «دانشگاه کابل» چند سال زودتر از دانشگاه تهران (۱۳۱۳شمسی) ساخته شده است. دانشجویان از ایران برای تحصیل به کابل می‌رفتند. یکی از اولین و بزرگترین استاد دانشگاه تهران، به نام «علامه سعید نفیسی» فارغ التحصیل دانشگاه کابل است. همین سعید نفسی بود که به شاه ایران پیشنهاد داد که نام رسمی کشورش را «ایران» بگذارد (پیش از آن، نام ایران، در داستان‌های افسانه‌ای باستان، نام افغانستان امروز و برخی مناطق دیگر بود، حتّی لقب شاهنشاه ایران، از القاب سلطان محمود غزنوی بود.). سال‌ها کتاب «تاریخ افغانستان پس از اسلام» نوشته مرحوم عبدالحی حبیبی قندهاری در دانشگاه تهران، در رشته زبان و ادبیات فارسی تدریس می‌شد.

حال در این مدّت هشتاد سال – که البته نزدیک به چهل سال آن در انقلاب و هرج و مرج گذشت – چرا ورق برگشت و بر سر این «زبان بی‌زبان» چه آمد؟ بیشتر جوانان نمی‌دانند.

اینکه سال‌ها پس از آن پادشاه تجددخواه، چطور کلمه «دانشگاه» به «پوهنتون» تغییر یافت؟

و چگونه « زبان نوشتار فارسی» به «زبان و الفبای پشتو» تغییر کرد؟

و چرا نام کتاب‌هایِ «فارسی» یکباره به «دری» تغییر نام یافت؟

و چرا بحث زبان در افغانستان امروز به شدّت سیاسی و قومی شده است؟

مهم‌تر از همه این‌که چرا ما، هم نام فارسی را از دست دادیم و هم نام باستانی وطن مان را؟

این‌ها هرکدام معمّایی است که بیشتر دانشجویان امروز، راز و رمز آن را نمی‌دانند.

استادانی هم که می‌دانند، به خاطر مصالح کشور، ترجیح می‌دهند که چیزی نگویند.

نگارنده: محمد علم عالمی استاد دانشگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *