• انتشار: ۱۴ سرطان ۱۳۹۶
  • ساعت: ۱۰:۰۵ ب.ظ
  • سرویس: فرهنگی
  • کدخبر: 5917
  • لینک کوتاه: http://www.barchinews.com/?p=5917

آسیب‏‌ ها‏ی فرهنگی بعد از یازده سپتامبر در افغانستان

تأسیس حکومت مرکزی بعد از یازده سپتامبر باعث تغییرات قابل توجهی در کشور شد. از عرصه‏‌ها‏ی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اگر بگذریم، در عرصه فرهنگی نیز تغییراتی ‏به ‌وجود آمد. این تغییرات را می‏‌ توان در دو بعد ‏مثبت و منفی خلاصه کرد.

در بعد مثبت می ‏‌توان از آزادی بیان، آزادی ‏اِعمال عقیده، تکثرگرایی هویتی، فرهنگ رأی و انتخاب، ‏سرود ملی، تأسیس مکاتب و آزادی تحصیل زنان، تأمین حقوق بشر، و سایر اعمال را ‏یاد کرد، اما در بعد ‏منفی می ‌‏توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱ .رسانه‌‏ها‏: بعد از ‏یازده سپتامبر رسانه ‌‏ها‏ی زیادی در کشور به‌ وجود آمدند. شاید تعداد آن به بیش از ۱۰۰۰ رسانه برسد. این رسانه‏ ‌ها‏، چه دولتی و چه خصوصی، کارکردهای مختلفی داشته ‏‌اند. با این‌ ‏که فضای رسانه‏‌ یی در کشور امر مثبت تلقی می ‌‏شود و رسانه ‌‏ها با دست‌ ‏آوردهای فراوانی در جهت اطلاع رسانی و… همراه بوده‌اند، اما در کنار آن، باعث به وجود آمدن آسیب‌‏ هایی نیز شده‌اند، که از آن میان می‌‏ توان به نشر سریال ‏‌ها‏یی اشاره کرد، که ناهنجاری‏‌های زیادی را در سطح ‏خانواده و جامعه به بار آورده‌‏اند. سریال ‏‌ها‏ی ترکی، هندی و اروپایی که از تلویزیون‌‏ها‏ی خصوصی نشر می‌‏ شوند، اکثراً با فرهنگ بومی ما سازگاری ندارند. درنتیجه باعث ویرانی خانواده‌‏ها‏، تخریب افکار دینی جوانان، افزایش طلاق، افزایش قتل، خودکشی و … شده‏‌ اند. ‏اضافه برآن، می‌‏ توان به فروشگاه‏‌ ها‏یی اشاره کرد، که از سی ‌دی ‌‏ها‏ی غیراخلاقی و بدون مجوز ‏مملو است و یا از شبکه ‌‏ها‏ی پخش فیلم ‌‏ها‏ی غیراخلاقی نام برد، که از طریق فضاهای ‏مجازی و ماهواره ‏‌یی نشر و پخش می ‌‏شوند.

۲ . زبان انگلیسی: با ورود نیروهای خارجی در کشور و بازشدن نمایندگی‏‌ ها‏ی سیاسی کشورهای اروپایی و شکل‏ ‌گیری انجیوهای داخلی و خارجی، رغبت به یادگیری زبان انگلیسی در میان جوانان بیش ‌تر شد؛ زیرا شرط اصلی کار در مؤسسات و نهاد های مذکور دانستن زبان انگلیسی بود و از طرفی هم این مؤسسات که هزینه ‌‏ها‏ی ‏کلان کشور‏ها‏ی خارجی تمویل می ‌شدند، برای کارمندان خود معاش بیش‌ تر می‏ پرداختند. اگر مأمور یک اداره دولتی ۳۰۰۰- ۵۰۰۰ معاش دریافت می‌‏ کرد، یک ‏کارمند این مؤسسات ۲۰۰۰۰-۵۰۰۰۰ حقوق می‏‌ گرفت. این امر موجب می ‌‏شد که بیش‌ تر جوانان به یاد گیری زبان انگلیسی روی بیاورند. تا آن ‌جا که در هرکوچه، چند کورس انگلیسی ایجاد شد. امروزه نیز شرط یافتن کار در ادارات خارجی و حتی دولتی دانستن زبان انگلیسی است. البته دانستن زبان انگلیسی که زبان بین‌‏المللی است، امر معقول و گامی ‏به جلو است، اما شرط قراردادن آن برای یک کارمند معمول، امری است فرهنگ‏ ‌ستیزانه، مع‏‌الاسف این ستیزه بازبان به مرور زمان، دامن رسانه ‌‏ها را هم گرفته ‌است. بسیاری از رسانه‌ ‏ها به صورت ناخود آگاه به ترویج واژه‌‏های انگلیسی به جای واژگان فارسی/ دری می ‌‏پردازند. به نظر می ‌‏رسد این سیاست، به مرور زمان باعث اضمحلال زبان‏‌ ها‏ی بومی‏ در کشور خواهد شد.

۳ . دین‌‏گریزی: اگر یک دهه اخیر را از منظر نسبت مردم و دین مورد بررسی قراردهیم، به این نتیجه می‌‏ رسیم که نگاه دین‌ ‏محور جامعه به پدیده‌‏ها‏، تا حدودی تغییر یافته‌ است. این رویکرد که عمدتاً ناشی از تحولات یک دهه اخیر می‌‏ باشد، بیش‌ تر درمیان قشر جوان ‏جامعه دیده می‌‏ شود. جوانان امروز اکثراً با تأثیر از محیط و فضای حاکم بر جامعه، رویکردهای غیردینی پیدا کرده‌‏اند. این امر در رفتارآن‌ها نیز متجلی شده‌است؛ مانند ‏افزایش روزه ‏‌خواری در ایام ماه مبارک رمضان.

۴ . فرهنگ‌‏ گریزی: گرایش به فرهنگ غیرخودی و اسلامی ‏از دیگر پیامدهای حضور نیروهای بیگانه در کشور است. ‏متأسفانه طی سال‌‏ ها‏ی گذشته، روند گرایش به فرهنگ بیگانه خصوصاً در میان قشر جوان آن هم در شهرها بیش‌ تر شده‌ است. عوامل عمده آن را می ‏توان در فقدان سیاست فرهنگی از سوی دولت و بی‌‏ توجهی دست‌‏ اندرکاران نهادهای فرهنگی در کشور جستجو کرد.

۵٫ تجمل ‏گرایی: با این ‌که افغانستان یک کشور کاملاً فقیر است و بیش از ۶۰ فیصد مردم آن زیر خط فقر زندگی می ‏کنند، اما چنان‌ چه ‏دیده می‏ شود، روند تجمل ‏گرایی رو به فزونی است. حتی کسانی که نان شب و روز خود را ندارند، محافل مجلل عروسی را در هوتل ‏ها‏ی پرهزینه برگزار می ‏کنند. و یا فردی که در تأمین معاش خانواده به صد ها مشکل مواجه است، از چند تلفن هم ‌زمان استفاده می ‏کند. این می ‏رساند که مصرف‏ گرایی روز‌ به‌ روز افزایش می‏ یابد و ‏هیچ نهادی هم نیست تا در جهت کاهش مصرف‏ گرایی در کشور اقدام کند. اگر این روند همچنان ادامه یابد، وضعیت از این بدتر خواهد شد و فقر و بی ‌کاری افزایش خواهد یافت.

۶٫ مد پرستی: مد پرستی از دیگر پیامد های حضور نیروهای خارجی به‏ ویژه امریکا در کشور می‏ باشد. شاید عامل اساسی آن را در عقب افتادگی فرهنگی تلقی کرد، اما به هرحال، چیزی است که باعث به ‌وجود آمدن مشکلات عدیده‌ ‏ای در میان خانواده ‏‌ها‏ است. مد پرستی خصوصاً در میان زنان، بسیاری از خانواده‌‏ها‏ را دچار رکود اقتصادی کرده ‌است. به‌عنوان مثال مدل لباس‏‌ها‏ در هرهفته تغییر می‌‏ کند و بازار کالاها در شهر‏ها‏ با لباس‌‏ ها‏ی نو و تازه و به ‌روز تغییر شکل می ‌‏یابد. زنانی که گرایش به تجمل و مد دارند، نیز هر روز لباس عوض می ‏‌کنند و شوهران‌ ‏شان را وادار به خرید تازه ‌‏ترین مدل لباس با ‌بلند ترین قیمت می‌‏ کنند.

برای همه موارد فوق، علت‌های مختلفی را می ‏‌توان تراشید؛ لیکن عامل عمده و اساسی به باور نگارنده حضور نیروهای خارجی در راس آن‌ ها نیروهای امریکایی در کشور وایجاد فضایی است، که از سوی همین نیروها ایجاد شده ‌است. بدون شک، اگر این روند ادامه یابد، آسیپ‌‏ پذیری‌‏های بیش ‌تری فرهنگ بومی ‏ما را تهدید خواهد کرد. بنابراین بر مسئولان و متصدیان امور فرهنگی است، تا در ارتباط به تشدید خطرهای فرهنگی تصمیم قاطع و سازنده ‏‌ای را اتخاذ کنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *